Locuzioni latine
Nota per il wikipediano provetto
Questo elenco o glossario, per la vastità dell'argomento preso in considerazione, è da considerarsi un work in progress in continuo aggiornamento. Se passi da qui ricorda di aggiungere qualche nuovo dato o – se puoi – compila o amplia qualche voce. Grazie.
right|Toga romana
Elenco di proverbi e detti in lingua latina, molti dei quali in uso presso gli antichi romani.
È possibile sviluppare ciascun detto riportando, oltre che la traduzione in lingua italiana e il suo significato letterale, anche il contesto in cui il detto è stato pronunciato per la prima volta o ripreso in tempi successivi:
(in ordine alfabetico)
| Indice |
|---|
A
- A bene placito
- A Deo rex, a rege lex
- A fortiori
- A latere
- A mari usque ad mare
- A pedibus usque ad caput
- A posse ad esse non valet consequentia
- A posteriori
- A priori
- Ab absurdo
- Ab æterno
- Ab assuetis passio non fit
- Ab esse ad posse
- Ab hinc
- Ab imis fundamentis
- Ab imo pectore
- Ab initio
- Ab Iove principium
- Ab irato
- Ab origine
- Ab ovo
- Ab ovo usque ad mala
- Ab tam tenui initio tantae opes sunt profligatae
- Ab uno disces omnis o Ab uno disces omnes
- Ab Urbe condita
- Abrogata lege abrogante non reviviscit lex abrogata
- Absentem laedit, qui cum ebrio litigat
- Absit iniuria verbis o absit iniuria verbo
- Absit omen
- Absolutio ab actione
- Abusus non tollit usum
- Accessorium sequitur principale
- Acta est fabula, plaudite!
- Actio personalis moritur cum persona
- Actioni non natae non praescribitur
- Actor sequitur forum rei
- Actore non probante, reus absolvitur
- Ad astra per aspera
- Ad augusta per angusta
- Ad captandum vulgus
- Ad hoc
- Ad hominem
- Ad honorem
- Ad impossibilia nemo tenetur
- Ad infinitum
- Ad interim
- Ad libitum
- Ad oculum
- Ad maiora
- Ad maiorem Dei gloriam (anche Ad maiorem regis gloriam)
- Ad nauseam
- Ad nutum
- Ad personam
- Ad probationem
- Ad substantiam
- Ad usum delphini
- Adde parvum parvo manus acervus erit
- Adfines inter se non sunt adfines
- Aegroto dum anima est, spes est
- Age quod agis
- Alea iacta est
- Alii bella gerunt, tu felix Austria nube
- Aliorum medicus, ipse ulceribus scates
- Aliquid dare, aliquid retinere
- Aliquis non debet esse judex in propria causa
- Aliud est celare, aliud tacere
- Aliud pro alio
- Alterum non laedere
- Amice, ad quid venisti?
- Amicus certus in re incerta cernitur
- Amicus Plato, sed magis amica veritas
- Amor patriae nostra lex
- Amor vincit omnia
- Animus meminisse horret
- Ante Christum natum (A.C.)
- Ante litteram
- Antiquo iure utor
- Appellatio ad Caesarem
- Aquae et ignis interdictio
- Aquila non capit muscas
- Aquiris quodcumque rapis
- Arcades ambo
- Ars est celare artem
- Ars gratia artis
- Ars longa, vita brevis
- Asinus asinum fricat
- Aspexi terram et ecce vacua erat et nihil
- Audaces fortuna iuvat
- Audi alteram partem
- Audi, vide, tace, si tu vis vivere
- Audiatur et altera pars
- Aurea mediocritas
- Aurora musis amica est
- Aut Caesar, aut nihil
- Aut dedere aut punire
- Ave atque vale
B
- Beati pauperes spiritu
- Beati monoculi in terra caecorum
- Beati mundo corde
- Beatus, qui prodest, quibus potest
- Bellum omnium contra omnes
- Bene diagnoscitur, bene curatur
- Bene vixit qui bene latuit
- Bis dat, qui cito dat
- Bis repetita non placent
- Bona diagnosis, bona curatio
- Bona fides contraria est fraudi et dolo
- Bona valetudo melior est quam maximae divitiae
- Boni pastoris est tondere pecus, non deglubere
- Breve et irreparabile est tempus vitae, sed famam extendere factis hoc virtutis est opus
- Brevi manu
- Brevis esse laboro, obscurus fio
- Busillis
C
- Cane Nero magna bella persica
- Cantabit vacuus coram latrone viator
- Captatio benevolentiae
- Captatus, bene judicatus
- Caput si ius non esset
- Caput si quid sacri sancti
- Carmina non dant panem
- Carpe diem
- Carpe noctum
- Carthago delenda est
- Casum sentit debitor
- Casus belli
- Caveant consules ne quid detrimenti respublica capiat
- Caveat emptor
- Certa amittimus, dum incerta petimus
- Cessante causa legis, cessat lex
- Ceteris paribus
- Cibi condimentum est fames
- Cicero pro domo sua
- Civis romanus sum
- Cogitationis poenam nemo patitur
- Cogito ergo sum
- Compos mentis
- Concordia civium murus urbium
- Concordia parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur
- Condicio sine qua non
- Conditio sine qua non
- Confessio est regina probatio
- Conscientia bene altae vitae et multorum benefactorum iucundissima est
- Consensus facit nuptias
- Consuetudinis vis magna est
- Consuetudo altera natura est
- Contraria contrariis curantur
- Contra factum non datur argumentum
- Contra legem facit qui id facit quod lex prohibet
- Contra vim mortis non est medicamen in hortis
- Corruptissima re publica plurimae leges
- Credo quia absurdum
- Credo, ut intelligam
- Cui prodest?
- Cuius commoda, eius et incommoda
- Cuius est solum, eius est usque ad caelum et usque ad inferos
- Cuius regio, eius religio
- Cuiusvis hominis est errare
- Culpa lata, dolo equiparatur
- Cur nimium adpetimus? Nemini nimium bene est
- Cur non comedis fructum istius arboris?
- Cura te ipsum
- Cura, ut valeas!
- Curriculum vitae
D
- Da mihi factum, tibi dabo ius
- Da ubi consistam
- Damnant quod non intellegunt
- Damnatio ad bestias
- Damnatio ad metalla
- Damnatio memoriae
- Dat veniam corvis, vexat censura columbas
- Date obolum Belisario
- Datio in solutum
- Datur omnibus
- Davus sum, non Oedipus
- De auditu
- De cuius (De cuius hereditate agitur o Is de cuius morte agitur)
- De facto
- De gustibus non est disputandum (più correttamente: De gustibus non disputandum)
- De iure
- De lana caprina
- De minimis non curat praetor
- De mortuis nihil nisi bonum
- De plano
- De profundis
- De re
- De se confesso non creditur super crimine alterius
- De stercore Ennii
- De te fabula narratur
- Debellare superbos
- Debemur morti nos nostraque
- Decipimur specie recti
- Deest avaro quod habet et quod non habet
- Dei facientes adiuvant
- Delenda Chartago (est)
- Deligere oportet quem velis diligere
- Deliriant isti Romani
- Dente lupus, cornu taurus petit
- Deo gratias!
- Deo ignoto
- Deo Vindice
- Deorum iniuriae Diis curae
- Desiderata
- Derideri merito potest qui sine virtute vanas excercet minas
- Desine fata deum flecti sperare precando
- Desinit in piscem mulier formosa superne
- Desipere in loco
- Deus ex machina
- Deus nobis haec otia fecit
- Deus vult!
- Di meliora piis
- Dictum factum
- Diem perdidi
- Dies a quo non computatur in termino
- Dies aureo signanda lapillo
- Dies dominicus non est iuridicus
- Dies interpellat pro homine
- Dies irae
- Dies natalis
- Difficile est longum subito deponere amorem
- Difficiles nugae
- Difficilius ab honestate quam sol a cursu suo averti potest
- Dignitas delinquentis peccatum auget
- Dimidium facti, qui coepit, habet
- Disciplitus est prioris posterior dies
- Discite iustitiam moniti, et non temnere divos
- Dissoluta negligentia prope dolum est
- Dissolve frigus ligna super foco
- Divide et impera
- Divitiae mutant mores, raro in meliores
- Divitiae sunt saepe obnoxiae
- Divitis hoc vitium est auri
- Dixi
- Do ut des
- Do ut facias
- Docendo discimus
- Doctum doces
- Dominium ex iure Quiritium
- Dominus Illuminatio Mea
- Dominus propitius est imperio Romano
- Domum iudicis ingredi
- Domut aut villam exstruere, eam signi aureis et aliis operibus exornare et omnia efficere visenda, potium quam se ipsum, id est non divitias habere sibi, sed ipsum flagitio esse divitiis
- Draco dormiens nunquam titillandus
- Ducunt volentem fata, nolentem trahunt
- Dulce et decorum est pro patria mori
- Dulcis in fundo
- Dum spiro, spero
- Dum vivis, homo vive, nam post mortem nihil est
- Duo cum faciunt idem, non est idem
- Dura lex, sed lex
- Dura necessitas
E
- Eadem omibus principia sunt eademque est origo; nemo altero nobiliom est, ille cui rectius ingenium sit
- E converso
- E fructu arbor cognoscitur
- E pluribus unum
- Ecce homo
- Ecce iterum Crispinus
- Edamus, bibamus, gaudeamus
- Eheu fugaces... labuntur anni
- Eiusdem furfuris
- Elephas indus culices non timet
- Emptio non tollit locatum
- Emunctae naris
- Entia multiplicanda non sunt sine necessitate
- Epicuri de grege porcum
- Epistula non erubescit
- Erga omnes
- Eripe me his, invicte, malis
- Errantibus, non dormientibus, iura succurrunt
- Errantis nulla voluntas
- Errare humanum est. Perseverare autem diabolicum
- Error communis facit ius
- Esse eum omnium horarum
- Est! Est! Est!
- Est modus in rebus
- Estote ergo prudentes sicut serpentes et simplices sicut columbae
- Estote parati
- Et in arcadia ego
- Et ipsa scientia potestas est
- Et facere et pati fortia romanum est
- Et formosos saepe inveni pessimos, et turpi facie multos cognovi optimos
- Et nunc reges, intelligite erudimini qui judicatis terram...
- Etiam capillus unus habet umbram suam
- Etiam periere ruinae
- Eventus docet: stultorum iste magister est
- Ex
- Ex abrupto
- Ex astris, scientia
- Ex abundantia enim cordis os loquitur
- Ex aequo
- Ex lege
- Ex cathedra
- Ex commodo
- Ex genere Achillis
- Ex libris
- Ex nihilo nihil fit
- Ex nihilo omnia
- Ex novo
- Ex nunc
- Ex ore parvulorum veritas
- Ex oriente lux
- Ex ovo omnia
- Ex professo
- Ex sutore medicus
- Ex tunc
- Ex ungue leonem
- Excelsior!
- Exceptio excipientis
- Exceptio plurium concubentium
- Excursus vitae
- Excusatio non petita, accusatio manifesta
- Exegi monumentum aere perennius
- Exempli gratia
- Exigua est virtus praestare silentia rebus at contra gravis est culpa tacenda loqui
- Exire magnus e tugurio vir potest
- Exigua his tribuenda fides, qui multa loquuntur
- Exire est tugurio magnus vir potest, saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia
- Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor
- Expende Hannibale
- Experimentum crucis
- Experto credite o experto crede Ruperto
- Expertus metuit
- Extra Ecclesiam nulla salus
- Extra omnes
- Extrema ratio
F
- Fabas indulcat fames
- Faber est suae quisque fortunae
- Facilis descensus Averno
- Facta concludentia
- Factum principis
- Famam curant multi, pauci conscientiam
- Felix qui potuit rerum cognoscere causas
- Feriuntque summos fulmina montes
- Festina lente!
- Fiat iustitia pereat mundus
- Fiat iustitia, ruat caelum
- Fiat lux
- Fide, sed qui, vide
- Fluctuat nec mergitur
- Forsan et haec olim meminisse iuvabit
- Fortes fortuna iuvat
- Fortiter ille facit qui miser esse potest
- Fortuna numquam sistis in eodem statu; semper movetur, variat et mutat vices et summa in imun vertit ac versa erigit
- Fortuna vitrea est; tum cum splendit, frangitur
- Frangar, non flectar
- Fructus sine usu esse non potest
- Fumus persecutionis
- Filios enutrivi et exaltavi;ipsi autem spreverunt me
G
- Gallia omnes divisa est in partes tres
- Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus
- Genius loci
- Genus numquam perit
- Gloria victis
- Graeca sunt, non leguntur
- Gratis et amore Dei
- Gutta cavat lapidem
- Gutta cavat lapidem non bis, sed saepe cadendo; sic homo fit sapiens bis non, sed saepe legendo
- Gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo
H
- Habeas corpus ad subiciendum
- Habemus Papam
- Habent sua fata libelli
- Habere non haberi
- Haec olim meminisse juvabit
- Hannibal ante portas
- Hic Rhodus, hic salta
- Hic sunt leones
- Hodie mihi, cras tibi
- Hominem experiri multa paupertas iubet
- Homines, nihil agendo, agere consuescunt male
- Homines quod volunt credunt
- Homo homini lupus
- Homo proponit, sed Deus disponit
- Homo sine pecunia est imago mortis
- Homo sum, humani nihil a me alienum puto
- Honestatis fructus magis in conscientia quam in fama est
- Honoris causa
- Horas non numero nisi serenas
- Hypotheses non fingo
I
- Ibis redibis non morieris in bello (anche Ibis redibis non peribis in bello)
- Idem est non esse et non probari
- Ignorantia iuris nocet
- Ignorantia legis non excusat (orig. ignorantia iuris)
- Ignoti nulla cupido
- Illo tempore
- Imperium magnum haddere est? Impera tibi
- Impossibilia nemo tenetur
- Impossibilium nulla obligatio
- In camera caritatis
- In cauda venenum
- In claris non fit interpretatio
- In corpore vili
- In diebus illis
- In dubio pro reo
- In illo tempore
- In hoc signo vinces
- In loco parentis
- In medias res
- In medio stat virtus
- In necessariis unitas, in dubiis libertas, in omnibus caritas
- In nullum hominem avarus bonus est, in se pessimus
- In silico
- In summo imperatore quattuor res inesse oportet: scientia rei militares, virtus, auctoritas, felicitas
- In vino veritas
- In vitro
- In vivo
- In pectore
- Inadimplenti non est adimplendum
- Inaudita altera parte
- Inopiae desunt pauca, avaritiae omnia
- INRI
- Insula in flumine nata
- Inter arma enim silent leges
- Interdum dormitat bonus Homerus
- Invecta et illata
- Ipse dixit
- Ira furor brevis est
- Iracundiam qui vincit, hostem superat maximum
- Iter legis
- Iura novit curia, vel iura non novit curia
- Iurare in verba magistri
- Ius utendi et abutendi
- Ius vitae necisque
- Iussu iudicis
- Iustitia omnibus
L
- Labor omnia vincit
- Laborare est orare
- Lex dubia non obligat
- Lex est quod populus iubet atque constituit (usata anche per plebiscitum)
- Lex moneat priusquam feriat
- Lex non promulgata non obligat
- Lex posterior derogat priori
- Liber scriptus proferetur, in quo totum continetur
- Licet mercatoribus sese invicem circumvenire
- Locus regit actum
- Lucus a non lucendo
- Lupus non est lupum
M
- Magna cum laude
- Magna pars
- Magnae divitiae periculo sunt
- Major e longinquo reverentia
- Mala fides superveniens non nocet
- Mala herba cito crescit
- Male parta, male dilabuntur
- Malitia supplet aetatem
- Malitiis non est indulgendum
- Manu militari
- Manus manum lavat
- Margaritas ante porcos
- Mater artium necessitas
- Mater semper certa (pater autem incertus vel pater numquam)
- Maxima debetur puero reverentia
- Medice, cura te ipsum
- Medicus curat, natura sanat
- Medio tutissimus ibis
- Melius abundare quam deficere
- Melius est reprehendant nos grammatici quam non intelligant populi
- Memento audere semper
- Memento mori
- Memento homo, qui pulvis es et pulveris reverteris
- Mens sana in corpore sano
- Mens agitat molem
- Metri causa
- Minus dixit lex quam voluit
- More uxorio
- Morituri te salutant
- Mundus vult decipi, ergo decipiatur
- Mutantur saella animantium et quasi cursores vitai lampada tradunt
N
- Natura abhorret a vacuo
- Naturam expellas furca, tamen usque recurret
- Natura non facit saltum (saltus)
- Natura hominibus omnia sunt paria; qui autem plus potest urget, ut saepe piscis magnus comest minutos
- Naturalia non sunt turpia
- Navigare necesse est, vivere non est necesse
- Ne bis in idem
- Ne gloriari libeat alienis bonis
- Ne quid nimis
- Ne supra crepidam sutor (iudicaret)
- Ne sutor ultra crepidam, V. Ne supra crepidam sutor
- Nec aures me credo habere nec tango
- Nec Hercules contra plures
- Nec mortale sonans
- Nec plus ultra
- Nec spe nec metu
- Nec vi, nec clam, nec precario
- Necesse est multos timeat quem multi timent
- Necesse habent cum insanientibus furere
- Necessitas est lex temporis
- Necessitas reducit ad moerum ius naturae
- Necessitate cogente
- Neminem laedit qui suo iure utitur
- Nemini res sua servit
- Nemo ad impossibilia tenetur
- Nemo auditur perire volens
- Nemo auditur propriam turpitudinem allegans
- Nemo beneficia in calendario scribit
- Nemo contra se edere tenetur
- Nemo damnatus sine judicio
- Nemo dat quod non habet
- Nemo legem ignorare censetur
- Nemo me impune lacessit
- Nemo mortalium omnibus horis sapit
- Nemo plus iuris in alium trasferre potest quam ipse habet
- Nemo potest duobus dominis servire
- Nemo pro parte testatus pro parte intestatus decedere potest
- Nemo propheta in patria (sua)
- Nemo Romanorum pacis mentionem habere dignatus est
- Nemo saltat sobrius
- Nemo sua sorte contentus
- Neque ignorare medicum oportet quae sit aegri natura
- Neque imbellem feroces progenerant aquilae columbam
- Neque semper arcum tendit Apollo
- Nervi belli pecunia
- Nescio vos
- Nescit vox missa reverti
- Nigro notanda lapillo
- Nihil lacrima citius arescit
- Nihil admirari
- Nihil de principe, parum Deo
- Nihil difficile amanti
- Nihil difficile volenti
- Nihil est in intellectu quod non fuerit prius in sensu
- Nihil inimicus quam sibi ipse
- Nihil morte certium
- Nihil obstat (quominus imprimatur)
- Nihil sub sole novum
- Nil est dictu facilius
- Nil sine magno labore vita dedit mortalibus
- Nil sine numini
- Nimium ne crede colori
- Nisi caste saltem caute
- Nolenti non fit donatio
- Noli dolere mater, faciendur fuit
- Noli me tangere
- Noli turbare circulos meos
- Nomina sunt odiosa
- Nomen est omen (nomina sunt omina)
- Non agit, sed agitur
- Non bis in idem
- Non cuivis homini contingit adire Corinthum
- Non expedit
- Non fui, fui, non sum, non curo
- Non licet omnibus adire Corinthum
- Non liquet
- Non multa, sed multum
- Non nobis Domine, non nobis, sed nomine tuo da gloriam
- Non nobis solum nati sumus
- Non olet
- Non omne quod licet honestum est
- Non omnia possumus omnes (anche: Non omnes pussumus omnia)
- Non omnis moriar
- Non pars quanta, sed pars quota
- Non scholae, sed vitae discimus
- Non ut edam vivo, sed ut vivam edo
- Non vestimentum virum ornat, sed vir vestimentum
- Non vini vi no, sed vi no aquae
- Non vivere est bonum, sed bene vivere
- Nondum amabam, et amare amabam
- Nosce te ipsum!
- Nulla dies sine linea
- Nulla est medicina sine lingua Latina
- Nulla nimium credite
- Nulla poena sine lege (etiam nullum crimen sine lege)
- Nulla regula sine exceptione
- Nulla res tam necessaria est quam medicina
- Nunc aut numquam
- Nunc est bibendum
O
- O fortuna, velut luna statu variabilis, semper crescis aut decrescis
- O fortunatos nimium sua si bona norint, agricolas
- O sancta simplicitas!
- O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti
- Obscuris vera involvens
- Obtorto collo
- Oculi plus vident quam oculus
- Oculum pro oculo, dentem pro dente
- Odi et amo
- Omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci
- Omne vivum ex ovo
- Omnes homines sibi sanitatem cupiunt, saepe autem omnia, quae valetudini contraria sunt, faciunt
- Omnia mala, proba, flagitia quae homines faciunt in duabus rebus sunt, malitia atque nequitia
- Omnia mea mecum porto
- Omnia nobis licent, sed non expediunt
- Omnia probate, quod bonum est tenete
- Omnia munda mundis
- Omnia vincit amor
- Omnium artium medicina nobilissima est
- Onus probandi incumbit actori
- Opes quas desideris solas semper habebis
- Optimum medicamentum quies est
- Ora et labora
- Ora pro nobis
- Orare labora est
- O tempora, o mores!
- Otium est morbus
P
- Pacta sunt servanda (semper)
- Panta rei
- Parce sepulto
- Parcere subiectis et debellare superbos
- Pars major trahit ad se minorem
- Parva sed apta mihi
- Pate legem quam ipse fecisti
- Pater familias
- Patientia animi occultas divitias habet
- Patriam, parentes, natos, castas coniuges defendite armis; hostem ferro pellite
- Paupertatis onus patienter ferre memento
- Pax aluit vites
- Pax melior est quam iustissimum bellum
- Pecunia non olet
- Per ardua ad astra
- Per aspera ad astra
- Per fas et nefas
- Per nuntium, quasi per litteras
- Per scientiam ad salutem aegroti
- Periculum in mora
- Personae non gratae (plurale di Persona non grata)
- Philosophum non facit barba
- Pietatem colite
- Plenus venter non studet libenter
- Plures crapula quam gladius perdidit
- Post cenam non stare sed mille passus meare
- Post Christum natum (D.C.)
- Post hoc non est propter hoc
- Post mortem
- Potius sero quam numquam
- Pro aris et focis
- Proximus sum egomet mihi
- Praedia vicina esse debent
- Praesente medico nihil nocet
- Praevenire melius est quam praeveniri
- Primum non nocere
- Principiis obsta
- Pro domo sua
- Pro rata temporis
- Pro manibus
- Promoveatur ut amoveatur
- Pro tempore
- Prudentia est ornamentum virorum
- Pulvis et umbra sumus
Q
- Quæ communiter possidentur communiter negliguntur
- Qualis rex, talis grex
- Quandoque bonus dormitat Homerus
- Quantum aequum et bonum videtur
- Quantum mutatus ab illo!
- Quem di diligunt, adulescens moritur
- Qui dormit non peccet
- Qui habet aures audiendi audiat
- Qui in re illicita versatur, tenetur etiam pro casu
- Qui iure suo utitur, neminem laedit
- Qui pretium meriti ab improbis desiderat, bis peccat
- Qui rogat, non errat
- Qui scribit, bis legit
- Qui tacet consentit
- Qui tacet, consentire videtur
- Qui timet paupertatem, quam timendus est
- Qui vult dare parva non debet magna rogare
- Quia suam uxorem etiam suspiciore vacare vellet
- Quicquid dare facere oportet
- Quid est veritas?
- Quid noctis?
- Quid Saulus inter prophetas?
- Quidquid agis, prudenter agas, et respice finem!
- Quidquid facis cum virtute, facis cum gloria
- Quidquid discis, tibi discis
- Quidquid id est timeo puellas et oscula dantes
- Quidquid latine dictum sit, altum viditur
- Quieta non movere
- Qui prodest (anche Cui prodest)
- Qui pro quo
- Quis custodiet ipsos custodes?
- Quisquis adest, faveat
- Quod erat demonstrandum
- Quod licet Iovis, non licet bovis
- Quod medicina aliis, aliis est acre venenum
- Quod non est in actis, non est in mundo
- Quod non est in registro, non est in Mundo
- Quod non mortalia pectora coges, auri sacra fames
- Quod sine die debetur, statim debetur
- Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris
- Quot capita, tot sententiae
- Quo Vadis
R
- Radix malorum est cupiditas
- Rara avis
- Recte valere et sapere, duo bona vitae sunt
- Redde rationem
- Reddis cellis regis arcis
- Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari, et quae sunt Dei Deo
- Rem tene, verba sequentur
- Repente dives factus est nemo bonus
- Repetita iuvant
- Repetitio est mater studiorum
- Requiescat in pace
- Res inter alios vel judicata, aliis nec nocet nec prodocet
- Res perit domino
- Rete non tenditur milvio
- Reus in excipiendo fit actor
- Rex est qui metuit nihil, rex est quique cupiet nihil, hoc regnum sibi quisque dat
- Risus abundat in ore stultorum
- Roma caput mundi
- Romani ite domum
- Rubrica legis non est lex
- Rustica progenies semper villana fuit
S
- Saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia
- Saepe minus faciunt homines qui magna minantur
- Saepe morborum gravium exitus incerti sunt
- Salus aegroti suprema lex
- Salus populi suprema lex esto
- Sancta Sanctorum
- Sapere aude
- Satis elucet maiorem habere vim ad discendum liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem
- Sator arepo tenet opera rotas
- Senatus Populusque Romanus (anche Senatus Populusque Quiritium Romanorum - vedi SPQR)
- Semel heres, semper heres
- Semel in anno, licet insanire
- Sententia quae in rem judicatam transit, pro veritate habetur
- Sero venientibus ossa
- Si decem habeas linguas, mutum esse addecet
- Si parva licet componere magnis
- Si quaeris peninsulam amoenam circumspice
- Si tacuisses, philosophus mansisses
- Si uno adhuc proelio Romanos vincemus, funditus peribimus!
- Si vis amaria, ama
- Si vis pacem, para bellum
- Si vis pacem, para iustitiam
- Sic!
- Sic canibus catulos similes, sic matribus haedos / noram, sic parvis componere magna solebam
- Sic Deus pro nobis, quis contra nos?
- Sic gorgiamus allos subjectatos nunc
- Sic me vivere, sic iuvat perire
- Sic semper tyrannis
- Sic transit gloria mundi
- Sies baraos trapolorum
- Sine die
- Sine ira et studio
- Sine pretio, nulla venditio
- Similia similibus curantur
- Simul similis simile
- Sine labore non erit panis in ore
- Sine qua non
- Sinite pueros venire ad me et nolite vetare eos
- Sit tibi terra levis
- Societas delinquere non potest
- Sol lucet omnibus
- Soli Deo gloria
- Solve et repete
- Spina etiam grata est si spectatur rosa
- Spoliatus ante omnia restituendus
- Stat sua cuique dies
- Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus
- Stultum me fateor (liceat concedere veris)
- Subdolis ite obviam
- Summum ius summa iniuria
- Superficies solo cedit
- Superior stabat lupus
- Sutor, ne ultra crepidam!
T
- Tabula rasa
- Tarde venientibus ossa
- Temet nosce
- Tempora mutantur et nos mutamur in illis
- Tempus edax rerum
- Tempus fugit
- Tempus regit actus
- Tertium non datur
- Testa recens diu odorem vini sernabit, quo semec imbuta
- Timeo Danaos et dona ferentes
- Tot capita, tot sententiae
- Tres faciunt collegium
- Tu quoque Brute fili mi
- Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet
U
- Ubi bene, ibi patria
- Ubi concordia, ibi victoria
- Ubi dubium, ibi libertas
- Ubi eadem legis ratio, ibi eadem legis dispositio
- Ubi fumus, ibi ignis
- Ubi lex voluit dixit, ubi noluit tacuit
- Ubi maior, minor cessat
- Ubi mel ibi apes
- Ubi periculum
- Ubi societas, ibi ius
- Ubi tu Gaius, ibi ego Gaia
- Ultra posse nemo obligatur
- Ulula cum lupis, cum quibus esse cupis
- Ultima ratio regum
- Umbra suam metuit
- Una salus victis, nullam sperare salutem
- Uniquiquae sum
- Uno pro puncto caruit Martinus Asello (anche Ob solum punctum caruit Martinus Asello)
- Unum castigabis, centum emendabis
- Unus omnium parens mundus est
- Unus testis, nullus testis
- Urbi et orbi
- Usque ad sidera, usque ad inferos
- Usus magister est optimus
- Ut ameris, amabilis esto
- Ut sis nocte levis, sit cena brevis!
- Ut desint vires, tamen est laudanda voluntas
- Uti lingua nuncupassit, ita ius esto
- Utile per inutile non vitiatur
V
- Vae victis
- Vanitas vanitatum et omnia vanitas
- Varium et mutabile semper femina
- Varitatio delectat
- Veni, Vidi, Vici
- Ventis secundis, tene cursum.
- Verba docent, exempla trahunt
- Verba volant, scripta manent
- Vere Papa mortus est
- Veritas odium parit
- Vestigia terrent
- Veta superis reddite
- Videre nostra mala non possumus, alii simul delinquunt, censores sumus
- Vincere scis, Hannibal, victoria uti nescis
- Victrix causa diis placuit sed victa Catoni
- Video meliora proboque deteriora sequor
- Vilicus ne sit ambulator
- Vim vi repellere licet
- Vinum et musica laetificant cor
- Viresque acquirit eundo
- Vita non est vivere sed valere
- Vivit sub pectore vulnus
- Volenti non fit iniuria
- Vox clamantis in deserto
- Vox populi, vox dei
- Vulpes pilum mutat, non mores
Voci correlate
Raccolte lessicologiche on line
- kocher.pro.br (in portoghese. Dizionario di espressioni latine, con fonti, paralleli e traduzione. Imponente)
- efira.com (in italiano, con traduzione e commento)
- abnihilo.com (in francese, con traduzione e commento)
- vulgum.com (in francese, traduzione, esempio pratico di utilizzo e, talora, un piccolo commento)
- forumromanum.org (in inglese, solo traduzione)
- yuni.com (in inglese, solo traduzione)
- 24hourtranslations.co.uk (in inglese, solo traduzione)
- ciao-roma.com (in italiano, ristretto numero di citazioni, non ordinate in ordine alfabetico)
- fucina2001.com (in italiano, ristretto numero di citazioni commentate)
Collegamenti esterni
- Corso di latino su Wikibooks
categoria:liste